DPG, IPM, MCT ve TEC Karşılaştırması: Hangi Çözücü/Taşıyıcı Ne Zaman?

Parfüm ve kozmetik atölyesinde adı en çok geçen dört taşıyıcı vardır: DPG (dipropilen glikol), IPM (izopropil miristat), MCT (orta zincirli trigliserit yağı) ve TEC (trietil sitrat). Hepsi "seyreltici" rafında durur ama hiçbiri ötekinin yerini tutmaz. Biri kokuyu açar, biri tene kayar, biri yağ bazını taşır, biri sabunun içinde dayanır.

Önce bir yanlışı düzeltelim: bu dördü fiksatif değildir. IPM ve glikoller alkolün uçmasını bir miktar yavaşlattığı için "kalıcılığı uzatıyor" hissi verir; bu bir uçuculuk düzenleme etkisidir, fiksasyon değil. Gerçek fiksatifler makrosiklik miskler, ağır balsam ve reçineler, Glucam türü glukoz eterleridir. Etiketlerken bu ayrımı koru.

Bir de güvenlik notu: kalıcılık konsantrasyona değil uçuculuğa bağlıdır. Doğru taşıyıcı, kokunun salınımını ve ten hissini şekillendirir; tek başına "uzun ömür" satmaz. Gerisi formülün yapısında.

Birini diğerinden ayıran şey moleküler karakteridir. Polarite (kutupluluk), viskozite (akışkanlık), kendi kokusu ve neyi çözebildiği — seçimi bunlar belirler.

DPG (dipropilen glikol): Suya ve alkole karışan, kokusuz sayılabilecek, orta viskoziteli bir glikol. Parfüm konsantrelerinde ve oda kokusu bazlarında en yaygın taşıyıcıdır. Alkolsüz parfüm yağı tabanlarının da bel kemiğidir. DPG ürünümüze atölye reçetelerinde sıkça başvurursun.

IPM (izopropil miristat): Yağımsı ama hafif, tene çabuk yayılan bir emolyandır. Yağ bazlı parfümlerde ve "kuru dokunuş" istenen ürünlerde parlar. Suda çözünmez; alkolle ve yağlarla anlaşır. Yüksek oranda kullanırsan kumaşta leke riskini unutma.

MCT (orta zincirli trigliserit): Hindistan cevizinden türeyen, berrak, oksidasyona dayanıklı bir taşıyıcı yağ. Roll-on yağ parfümlerin, masaj ve cilt yağlarının gözdesidir. Doğal yağlara göre çok daha stabildir, kokusu nötrdür.

TEC (trietil sitrat): Sitrik asit esteri. Hafif fiksasyon hissi verir, alkollü formülde berraklığı destekler, deodorant ve antiperspirant bazlarında severek kullanılır. Hafif yağımsı ama yapışkan değildir.

Aynı kareye koyunca farklar netleşir. Aşağıdaki değerler tipik aralıklardır; tedarikçinin teknik föyü (TDS) esastır.

Dikkat: yoğunluk farkı şişelemede sorun çıkarır. TEC neredeyse 1,14 g/ml iken IPM 0,85 civarındadır. 100 g IPM yaklaşık 118 ml yer kaplar; 100 g TEC ise yalnızca 88 ml. Hacimsel (ml) doldurma yapıyorsan bu farkı hesaba kat, yoksa şişe ya taşar ya eksik kalır.

Doğru taşıyıcı, üretmek istediğin ürünün karakterinden doğar. Aşağıdaki adımlar kararı sadeleştirir.

Tezgâhta en çok karşılaştığımız üç hata var: yanlış polariteyi seçip bulanık ürün almak, yoğunluğu unutup şişeyi taşırmak ve taşıyıcıyı "fiksatif" sanıp performans beklemek.

Bulanıklık (louching) uyarısı: Alkollü formülde su oranını artırdıkça suda çözünmeyen aroma molekülleri çöker ve bulanıklık yapar. Su bunu önlemez, tetikler. Suyun amacı alkolün ilk sertliğini yumuşatıp kokuyu açmaktır. Az suyla başla, berraklığı test et; gerekirse hazır parfümör alkolüne yönel.

Olgunlaşma: Maserasyonu oda sıcaklığında (~15–20°C) ve karanlıkta yap — soğukta reaksiyonlar yavaşlar. Soğutma+filtrasyon ise ayrı, sonradan gelen bir adımdır; mumsu yapıları çöktürüp süzmek için kullanılır. Detayı maserasyon süresi karşılaştırmamızda bulursun.