🧪 ESANS.COM.TR AKADEMI — Teknik Formülasyon Portalı
🧪
Esans.com.tr Akademi
Teknik Formülasyon Portalı
← Tüm Yazılar
Karşılaştırmalar

DPG vs IPM: Hangi Çözücü Ne Zaman?

Dipropilen glikol ve izopropil miristat çözücülerinin farkları ve kullanım yerleri.

Esans.com.tr Akademi ·~5 dk okuma
01

İki Çözücü, İki Felsefe

Bir kompozisyonun karakteri kadar onu taşıyan zemin de önemlidir. DPG (dipropilen glikol) ve IPM (izopropil miristat) bu zeminin iki ayrı dilidir. Biri kokuyu yumuşatır, diğeri tene tutunur. Hangisini ne zaman çağıracağını bilmek, formülün imzasını netleştirir.

DPG, kozmetikte yaygın kullanılan bir glikol türevidir; renksiz, hafif viskoz, neredeyse kokusuz. Esansı seyreltir, kokuyu açar ve maliyeti dengeler. IPM ise bir yağ asidi esteridir; kuru, hafif kayganlıkta bir doku verir, ciltte hızla yayılır ve yağlı film bırakmaz. İkisi farklı kimyasal ailelerden gelir, bu yüzden çözdükleri ve çözmedikleri farklıdır.

Kısa kural: DPG suyla dosttur (su bazlı / alkol bazlı sistemlerde rahattır). IPM yağla dosttur (yağ bazlı, susuz sistemlerin adamıdır). Sistemini önce buradan kur.
02

Kimyasal Kimlik ve Davranış

Bir çözücüyü doğru yere koymak için davranışını okumalısın. Polarite (su benzeri çekim), viskozite (akışkanlık) ve cilt üzerindeki dokunuş; seçimini belirleyen üç eksen.

ÖzellikDPG (dipropilen glikol)IPM (izopropil miristat)
Kimyasal aileGlikol türeviYağ asidi esteri
PolaritePolar — su/alkolle karışırApolar — yağlarla karışır
Su ile karışımSuyla rahat karışırSuyla karışmaz
Cilt dokunuşuHafif nemli, film hissi olabilirKuru, kaygan, çabuk yayılır
Tipik yoğunluk (özgül ağırlık)~1.02 g/ml~0.85 g/ml
Koku katkısıNeredeyse nötrNeredeyse nötr, hafif yağsı
Tipik kullanım yeriDifüzör, oda kokusu, su/alkol bazlı seyreltmeRoll-on, yağ bazlı parfüm, masaj/cilt ürünleri

Yoğunluk farkına dikkat et: DPG ile IPM arasında belirgin özgül ağırlık farkı var. Reçeteni gram (g) bazında kur, ama hacimsel (ml) şişelemede dönüşümü yoğunluğa göre yap. Aynı 100 g, DPG'de ~98 ml'ye, IPM'de ~118 ml'ye karşılık gelir. Bunu atlarsan şişede taşma ya da eksik kalma yaşarsın.

İpucu: Reçeteyi gramla yaz, etikete ml yazacaksan dönüşümü mutlaka her çözücünün kendi yoğunluğuyla hesapla. "1 ml = 1 g" varsayımı seni yanıltır.
03

Ne Zaman Hangisi?

Çözücü seçimi, ürün formatından başlar. Şişenin içinde ne var? Tene mi sürülecek, havaya mı salınacak? Cevap, doğru çözücüyü işaret eder.

DPG'yi seç — alkol veya su bazlı kompozisyonlarda, difüzör ve oda kokularında, ekonomik seyreltmelerde. Glikol, kokuyu yumuşatır ve karışımı homojen tutar.

IPM'i seç — yağ bazlı (susuz) parfümlerde, roll-on uygulamalarda, ciltte hafif ve kuru bir dokunuş istediğinde. Tene değdiğinde yağlı bir film bırakmaması en güçlü tarafıdır.

Karıştırma tuzağı: DPG ve IPM her oranda iyi karışmaz; biri polar, diğeri apolar. Aynı formülde ikisini birlikte kullanacaksan az miktarla başla ve berraklığı test et. Bulanıklık görürsen sistem zorlanıyor demektir.

Unutma: çözücü, kalıcılığı tek başına belirlemez. Bir kompozisyonun ne kadar kaldığı asıl olarak hammaddelerin uçuculuğuna bağlıdır. Narenciye ağırlıklı bir akor (accord), hangi çözücüde olursa olsun çabuk uçar; amber, ud ve misk gibi ağır notalar uzun kalır. Çözücü bu dengeyi taşır, yaratmaz. Konsantrasyon mantığını EDP vs Extrait: Konsantrasyon Neyi Değiştirir? yazısında daha derinlemesine işliyoruz.

04

Uygulamada Adım Adım

Doğru çözücüyü seçtin; sıra onu doğru kullanmaya geldi. İster yağ bazlı bir roll-on, ister difüzör harmanı yap — süreç disiplini berraklığı ve tekrarlanabilirliği belirler.

  1. Sistemi tanımla

    Su/alkol bazlı mı, yağ bazlı mı? Su bazlıysa DPG, yağ bazlıysa IPM tarafına geç. Bu kararı baştan ver; sonradan dönmek formülü bozar.

  2. Gram bazında tart

    Esans ve çözücüyü hassas terazide gramla tart. Yoğunluk farkı yüzünden ml ile göz kararı çalışma. Tüm değerleri kaydet.

  3. Esansı çözücüye ekle, tersini değil

    Çözücüyü kaba al, esansı yavaşça üzerine ekle ve karıştır. Bu, homojen dağılımı kolaylaştırır.

  4. Berraklığı test et

    Karışım bulanıksa çözücü-esans uyumsuzluğu var demektir. Az suyla başla (su bazlı sistemde), berraklık bozulursa su oranını düşür. Gerekirse uygun parfümör alkolü ya da uyumlu çözücüye geç.

  5. Dinlendir (maserasyon)

    Karışımı ışıktan uzakta, serin ortamda (~4–8°C tercih edilir) birkaç gün dinlendir. Bu süreçte alkol-esans etkileşimi ve hafif esterleşme kokuyu oturtur; "alkol çarpması" denen sert açılış yumuşar.

  6. Soğuk filtrasyon yap

    Soğukken oluşan mumsu/bulanık tortuyu ince filtreyle al. Berrak, kararlı bir ürün elde edersin.

İpucu: Her denemeyi numaralandır ve gram değerleriyle kaydet. Tekrarlanabilirlik, hobi ile üretim arasındaki farktır.
05

Güvenlik, Mevzuat ve Sık Sorulanlar

Çözücü "nötr" görünse de güvenlik ve mevzuat tarafı hafife alınmaz. Burada belirleyici olan kaynağın doğal mı sentetik mi olduğu değil; molekül ve kullanım seviyesidir.

IFRA sınırları toplam esans oranına değil, esansın içindeki tek tek maddelere, alerjenlere ve ürün kategorisine (tende kalan / durulanan) göre belirlenir. "Her çözücü/esans şu orana kadar güvenli" gibi bir genelleme yapma. Kullandığın esansın IFRA uygunluk beyanını ve güvenlik dosyasını oku.

Doğal-sentetik tartışmasında peşin hüküm verme: en katı kısıtlı alerjenlerin (Citral, Eugenol, meşe yosunu/Oakmoss) bir kısmı yüksek oranda doğal esansiyel yağlarda bulunur; doğal bergamot güneşte ciltte leke yapabilen fototoksik bir maddedir. Buna karşılık bazı sentetikler alerjik açıdan oldukça güvenlidir. Konuyu Doğal vs Sentetik: Güvenlik, Maliyet ve Performans yazımızda ayrıntılandırdık.

Kozmetik/parfüm esansı ve çözücüleri gıda değildir; food grade ifadesi geçse bile yenilebilir ya da içilebilir değildir. Cilt ürünlerinde tene uygun, kozmetik amaçlı malzeme kullan.

Ürün bildirimi tarafında süreç ile sorumluluğu ayır: bildirim adımları bir prosedürdür; sorumlu kişi/üretici yükümlülüğü ise ayrı bir konudur. Güncel prosedür ve yaptırımlar için TİTCK kaynaklarını esas al. Ölçek kararında Muadil Parfüm vs Private Label: Hangisi Sana Uygun? yazısı yol gösterir.

DPG ve IPM'i aynı formülde birlikte kullanabilir miyim?
Mümkün ama dikkatli olmalısın. Biri polar (DPG), diğeri apolar (IPM) olduğu için her oranda berrak karışım vermezler. Az miktarla başla, karıştır ve berraklığı kontrol et. Bulanıklık görürsen sistemi tek bir tarafta toplaman daha güvenlidir.
Hangi çözücü kokuyu daha uzun tutar?
Çözücü tek başına kalıcılığı belirlemez. Asıl belirleyici, esansın içindeki hammaddelerin uçuculuğudur. Yağ bazlı sistemler (IPM ile) tende biraz daha tutunma hissi verebilir, ama ağır notalar zaten her zeminde uzun kalır, uçucu notalar her zeminde çabuk gider. Saat olarak mutlak bir süre vermek yanıltıcı olur; kendi formülünde test et.
ml ile mi yoksa gram ile mi ölçmeliyim?
Reçeteyi gram bazında kurman daha güvenli, çünkü DPG (~1.02 g/ml) ve IPM (~0.85 g/ml) yoğunlukları farklı. Etikete ml yazacaksan, her bileşenin dönüşümünü kendi yoğunluğuyla hesapla. "1 ml = 1 g" varsayımı şişede taşma ya da eksik kalmaya yol açar.

Devam et

→ Sonraki Yazı
EDP vs Extrait: Konsantrasyon Neyi Değiştirir?
Okumaya devam et →
🛒 İlgili Ürün
Esanslar
Ürünlere göz at →
🧪 İlgili Araç
Laboratuvar & Arama
Hesaplayıcıyı aç →

Üretimine bugün başla — esans.com.tr

Keşfet →