Üç Kavram, Üç Ayrı Dünya
Tezgâhın başına oturduğunda elindeki şişede ne olduğunu bilmek, işin yarısıdır. Esans, parfüm yağı ve uçucu yağ sık sık birbirinin yerine kullanılır; oysa kaynakları, içerikleri ve kullanım yerleri farklıdır. Bu farkı bilmeyen, yanlış ürün sipariş eder. İade eder. Vakit kaybeder.
Esans, parfümeride çoğunlukla alkolde çözülmek üzere tasarlanmış, üst-orta-alt notaları kurgulanmış bitmiş koku konsantresidir. Genelde sentetik ve doğal hammaddelerin bir bileşimidir.
Parfüm yağı (yağ bazlı koku konsantresi), alkol yerine yağ/uygun çözücü içinde sunulan veya yağda çözülmeye uygun koku kompozisyonudur. Roll-on ve attar tarzı ürünlerin omurgasıdır.
Uçucu yağ (esansiyel yağ), bitkinin damıtma veya soğuk presle elde edilmiş saf doğal özüdür. Tek bir bitkinin imzasıdır; lavanta, bergamot, ud gibi. Tek başına bir parfüm değil, bir hammaddedir.
Yan Yana Koyunca Fark Belli Olur
Tarifler değişir, doğa değişmez. Üç ürünü aynı masaya koyduğumuzda kaynak, çözünürlük ve kullanım yeri netleşir. Aşağıdaki tablo, sipariş öncesi son kontrol listendir.
| Özellik | Esans | Parfüm Yağı | Uçucu Yağ |
|---|---|---|---|
| Kaynak | Doğal + sentetik bileşim | Doğal + sentetik bileşim | Tek bitkiden saf öz |
| Yapı | Kurgulanmış kompozisyon | Kurgulanmış kompozisyon | Tek hammadde |
| Tipik çözücü | Etanol (alkol) | Yağ / uygun çözücü | Saf, çözücü içermez |
| Ana kullanım | Sprey parfüm | Roll-on, attar, kozmetik | Aromaterapi, hammadde |
| Tek başına sürülür mü? | Hayır, seyreltilir | Çoğunlukla seyreltilir | Asla doğrudan değil |
Çözünürlük ve Kalıcılık: Yanlış Bilinenler
Üreticinin en sık tökezlediği iki nokta budur. İkisini de baştan netleştirelim ki masanda sürpriz olmasın.
Çözünürlük: Esansı alkolle çalışırken yüksek dereceli etanol kullanılır. Çok fazla su eklemek çözünürlüğü bozar; karışım bulanıklaşır, faz ayrışması (yağ ve sıvının ayrı katmanlara ayrılması) görülür. Su oranını düşük tut, az suyla başla ve her ekleyişte berraklığı test et. Gerekirse hazır parfümör alkolü ya da uygun çözücü tercih et.
Kalıcılık konsantrasyonla eş değildir. Çok yüksek esans oranı, otomatik olarak daha kalıcı bir parfüm anlamına gelmez. Asıl belirleyici, hammaddelerin uçuculuğudur. Narenciye ağırlıklı %25'lik bir ekstre çabuk uçabilir; amber, ud ve misk ağırlıklı %10'luk bir formül saatlerce kalabilir.
Doğru Ürünü Seçme Adımları
Sipariş öncesi şu sırayı izle. Her adım, bir iade sebebini ortadan kaldırır.
- Son ürünü tanımla
Sprey parfüm mü, roll-on mu, sabun/kozmetik mi yapacaksın? Sprey için alkolde çözünen esans, roll-on için parfüm yağı, aromaterapi için saf uçucu yağ.
- Çözücüyü belirle
Alkol bazlı mı, yağ bazlı mı çalışacaksın? Bu, alacağın konsantrenin çözünürlüğüyle uyumlu olmalı. Yağ bazlı bir ürüne alkolde tasarlanmış esans her zaman temiz oturmaz.
- IFRA uygunluğunu sor
Kullanacağın ürün kategorisi (ciltte kalan / durulanan) için IFRA sertifikasını veya uygunluk beyanını iste ve oku. Limitler toplam orana göre değil, içerikteki tek tek maddelere ve alerjenlere göredir.
- Küçük partiyle test et
Önce küçük bir numune al. Berraklığı, kokunun açılışını ve oturmasını gözle. Beğenince ölçeklendir.
- Maserasyon planla
Karışımı doldurup hemen değerlendirme. Olgunlaşma süresi bırak. Akor (accord, birden çok hammaddenin tek bir izlenim oluşturacak şekilde dengelenmesi) kuruyorsan bu süre daha da kritiktir.
Toparlayalım ve Sık Sorulanlar
Üst nota uçtuğunda sahneyi bilgi devralır. Üç kavramı ayırdın, çözücüyü tanıdın, IFRA'yı sordun. Gerisi senin imzan. Aşağıda en çok merak edilenleri kısa kestik.
Uçucu yağ ile parfüm yapabilir miyim?
Parfüm yağı ile esans aynı şey mi?
Daha yüksek esans oranı daha kalıcı mı demek?
İlgili yazılar
Parfüm Yapımına Sıfırdan Başlangıç Rehberi
Hiç deneyimi olmayan biri için malzeme, ekipman ve ilk adımları anlatan kapsamlı temel taşı (cornerstone) yazısı. Tüm di
Oku →Üst-Orta-Alt Nota Piramidi Nasıl Kurulur?
Koku piramidinin mantığı ve dengeli bir kompozisyonun nasıl tasarlanacağı. Üretici adayını formülasyona ısındırır.
Oku →Konsantrasyon Oranları: EDP, EDT, Parfüm Ekstresi
EDC/EDT/EDP/Extrait farkları ve hedef ürüne göre doğru oran seçimi. Hesap tablosu/örnek oranlarla.
Oku →