Limit, Esansta Değil Üründe Saklı
Bir esansın IFRA limiti, şişenin etiketinde tek bir rakam olarak durmaz. Aynı esans, bir dudak balsamında neredeyse yasaklı, bir mum macununda sınırsız olabilir. Çünkü sınırı belirleyen şey esansın oranı değil; o ürünün ciltte ne kadar kaldığı, hangi bölgeye değdiği ve nasıl kullanıldığıdır. Gerisi bu mantığın üstüne kurulur.
IFRA (International Fragrance Association — Uluslararası Parfüm Birliği), kokulu maddelerin güvenli kullanım seviyelerini belirleyen küresel bir standart koyucudur. İsviçre merkezli bu kuruluş, koku ürünlerinin kalitesi, güvenliği ve sürdürülebilirliğini, Parfüm Maddeleri Araştırma Enstitüsü (RIFM) ile ortaklaşa güvence altına almaya çalışır.
En sık yapılan sektörel hata şudur: "Bu esans %20'ye kadar güvenli." Böyle bir cümle teknik olarak yanlıştır. Limit, esansın toplam oranına değil, o esansın içindeki tek tek maddelere ve alerjenlere, bir de ürünün kategorisine göre hesaplanır. IFRA limitleri kategoriye göre koyar; bu kategoriler ürünün nerede ve nasıl kullanıldığını yansıtır — dudak mı koltuk altı mı, durulanan mı ciltte kalan mı.
Leave-on ve Rinse-off: İki Farklı Dünya
Bir krem ciltte saatlerce kalır; bir sabun saniyeler içinde durulanır. Maruziyet farkı, limit farkını doğurur. Leave-on (ciltte kalan) ürünlerde sınır daha katı, rinse-off (durulanan) ürünlerde genellikle daha gevşektir.
Leave-on: Parfüm, krem, losyon, deodorant gibi uygulandıktan sonra ciltte bırakılan ürünler. Maddeyle temas süresi uzun olduğu için risk değerlendirmesi daha tutucudur.
Rinse-off: Sabun, şampuan, duş jeli gibi uygulanıp durulanan ürünler. Kategori 9, vücut ve el teması olan durulanan ürünleri kapsar; sabun, şeker peelingi ve cilde temas ettikten sonra durulanan diğer vücut ürünleri buraya girer.
Ayrım o kadar belirleyicidir ki IFRA, kimi kategorileri durulanan/ciltte kalan diye ikiye böler. Sertifikalarda Kategori 7, bu yüzden 7A (durulanan ürünler) ve 7B (ciltte kalan ürünler) olarak ayrılır. Bir saç boyası ile saç spreyi aynı kategori altında, ama farklı alt sınıfta yer alır — biri durulanır, diğeri kalır.
12 Kategori ve Sertifikadaki Rakam
Güncel sürüm olan 51. Değişiklik (51st Amendment) ürünleri 12 ana kategoriye ayırır. IFRA bu kuralları ürün tipine göre belirler; IFRA 51'de 12 kategori tanımlanmıştır ve her kategorinin aşılmaması gereken maksimum bir yüzdesi vardır.
Birlik, 51. Değişiklik bildirimini 30 Haziran 2023'te yayımladı; bu sürüm 59 yeni kural getirerek toplamı 263'e çıkardı. Esans ve/veya uçucu yağ içeren ürünlere sahip markaların, formüllerini güncel IFRA Standartlarına uydurmak için son tarihi Ekim 2025 sonuydu.
Aşağıdaki tablo kategorilerin mantığını gösterir. Yanındaki örnek oran sütunu tek bir örnek esansın sertifikasından alınmıştır — bu rakamlar evrensel değildir, yalnızca farkın büyüklüğünü göstermek içindir.
| Kategori | Tip | Örnek ürün | Örnek esans limiti* |
|---|---|---|---|
| 1 | Leave-on (dudak) | Ruj, dudak balsamı, oyuncak | Uygulanamaz / çok katı |
| 2 | Leave-on (koltuk altı) | Deodorant, vücut spreyi | ~%2,3 |
| 3 | Leave-on (yüz/göz) | Göz ürünleri, fondöten | ~%0,8 |
| 4 | Leave-on (parfüm) | EDP, EDT, kolonya | ~%9,9 |
| 5A–5D | Leave-on (vücut/el/bebek) | Vücut kremi, el kremi, bebek kremi | ~%0,15–%8,9 |
| 6 | Ağız/dudak teması | Diş macunu, gargara | Uygulanamaz |
| 7A / 7B | Rinse-off / Leave-on (saç) | Durulanan saç boyası / saç spreyi | ~%0,8 |
| 8 | Anogenital maruziyet | Islak mendil, oje, makyaj temizleyici | ~%0,15 |
| 9 | Rinse-off (vücut/el) | Sabun, şampuan, duş jeli | ~%3,9 |
| 10A / 10B | Ev temizliği / oda spreyi | Reed difüzör / yüzey temizleyici | ~%3,9 / ~%24,8 |
| 11A / 11B | Dolaylı cilt teması | Pedler, mendil, çorap | ~%0,15 |
| 12 | Cilt teması yok | Mum, tütsü, kokulu oyun | %100 (sınırsız) |
*Rakamlar tek bir örnek esansa aittir, her esansta farklıdır. 51. Değişiklik'le bazı sınıflandırmalar değişti. Reed difüzörler ve benzeri ürünler, elle kullanım sırasındaki maruziyet endişesi nedeniyle Kategori 10A'ya taşındı. Ayrıca Kategori 12'nin "sınırsız" görünmesi yanıltıcıdır. Mumda Kategori 12 %100 gösterse de, mum üreticisi kullandığı mumun ve mumculukta alışılmış olan sınırlara uymak zorundadır; bu da çoğunlukla %5–12 aralığıdır.
Pratikte siz bu maddeleri tek tek hesaplamazsınız. Bir esans (kompozisyon) satın alırken tedarikçiniz size, o esans karışımının her IFRA kategorisindeki maksimum kullanım oranını gösteren bir IFRA Uygunluk Sertifikası vermelidir; bileşen matematiğini içeride zaten yapmışlardır.
Üretim Öncesi: Adım Adım Uygunluk
Teori bitti; şimdi tezgâh. Bir ürünü piyasaya sürmeden önce IFRA uygunluğunu kurmanın yolu nettir. Sırayı atlamadan ilerleyin.
- Ürün kategorinizi belirleyin
Önce ürününüzün ciltte kalıp kalmadığını ve hangi bölgeye değdiğini saptayın. Parfüm Kategori 4, sabun Kategori 9, mum Kategori 12. Yanlış kategori, tüm hesabı çürütür.
- Tedarikçinizden güncel sertifikayı isteyin
Esansın 51. Değişiklik'e göre düzenlenmiş, tarihli IFRA Uygunluk Sertifikasını talep edin. Her yeni değişiklikte üretici, esans tedarikçisinden yeni bir IFRA sertifikası almalıdır; değişikliğe bağlı olarak formüldeki esans oranı düşürülmeli veya yeniden formüle edilmelidir.
- SDS'i de alın
Tedarikçi, IFRA Uygunluk Sertifikasının yanında bir Güvenlik Bilgi Formu (SDS) de sağlamalıdır. Bu belge depolama, taşıma ve etiketleme için gereklidir.
- Kategorinizdeki maksimum oranı okuyun
Sertifikada ürün kategorinizin karşısındaki yüzdeyi bulun. Formülünüzdeki esans oranı bu tavanı aşmamalı. Aşıyorsa oranı düşürün veya farklı bir esans seçin.
- Sektör standardıyla karşılaştırın
IFRA tavanı çoğu zaman alışılmış kullanımdan yüksektir. Performans, denge ve maliyet için sektör normuna yakın çalışın; tavanı zorlamayın.
- Belgeleyin ve saklayın
Sertifika, SDS ve formül hesabınızı arşivleyin. Denetimde ve mevzuat kaydında (ÜTS, KKDİK) bunlar istenir.
Sık Sorulanlar ve Doğrulama
Mevzuat canlı bir metindir; sürümler değişir, kategoriler güncellenir. Burada anlatılan ilkeler kalıcıdır, ama rakamlar zamanla değişebilir. Üretim ve satış adımlarınızda — KKDİK kapsamında esans alım-satımı ve ÜTS kaydı gibi — bu çerçeveyi temel alın.
"Bu esans %20'ye kadar güvenli" diyen tedarikçiye güvenebilir miyim?
Rinse-off ürünlerde her zaman daha fazla esans kullanabilir miyim?
Kategori 12 "sınırsız" görünüyor; mumumda istediğim kadar esans koyabilir miyim?
Uyarı: Bu yazıdaki kategori sistemi ve oran örnekleri 51. Değişiklik dönemine aittir ve bilgilendirme amaçlıdır. IFRA sürümleri ve ulusal mevzuat güncellenebilir. Üretime veya satışa geçmeden önce güncel mevzuatı TİTCK ve resmî IFRA kaynaklarından mutlaka doğrulayın; esansınızın tarihli IFRA Uygunluk Sertifikasını ve SDS'ini tedarikçinizden temin edin. Gerisi senin imzan.
İlgili yazılar
IFRA Standartları Nedir, Ürününüzü Nasıl Etkiler?
IFRA kategorileri ve kullanım limitlerinin üretici sorumluluğuna etkisi. Otorite/güven inşa eden yazı.
Oku →KKDİK Kapsamında Esans Alım-Satımında Bilmeniz Gerekenler
Türkiye'deki kimyasal mevzuatının esans ticaretine etkisi; B2B alıcıya güven verir, kurumsal müşteriyi çeker.
Oku →ÜTS (Ürün Takip Sistemi) Kaydı: Kozmetik Parfüm Satmadan Önce Yapılması Gerekenler
Kozmetik ürünlerin Türkiye'de satışa sunulmadan önce TİTCK'nın Ürün Takip Sistemi'ne bildirimi/kaydı; sorumlu kişi, ürün
Oku →