Analiz & Kalite

Bir Esans veya Hammadde Geldiğinde Kalite Kontrol Nasıl Yapılır? Kabul–Red Kontrol Listesi

Gelen hammaddenin üretime girmeden önce kontrolü: karantina kuralı, belge kontrolü (sipariş, etiket, CoA, SDS, IFRA/alerjen), fiziksel ve duyusal kontrol adımları (ambalaj, tartım, görünüm, yoğunluk, kırılma indisi, şahitle koku), kabul–şartlı kabul–red karar kuralları.

Esans Akademi Teknik Ekibi~6 dk okumaGüncellendi: 03.11.2026
01

Gelen Hammadde Kontrolü: Sorun Üretimden Önce Yakalanır

Kargo geldi, şişe rafa kondu, bir hafta sonra üretime girdi ve parti kokmadı. Hata kimde? Bu soruya cevap verebilmenin tek yolu, hammaddenin kapıdan girdiği anda kontrol edilmiş olmasıdır. Gelen malzeme kontrolü (incoming inspection), bir hammaddenin üretime girmeden önce belgesiyle, görünümüyle ve kokusuyla doğrulanmasıdır.

Küçük atölyede bu iş çoğu zaman atlanır: "tedarikçi güvenilir, ne olacak." Ama hata tedarikçide değil kargoda, depoda, etikette ya da lot değişiminde olabilir. Kontrol on dakika sürer; kontrolsüz giren bozuk bir hammadde bir partiyi, bazen bir müşteriyi götürür.

Bu yazı, esans ve hammadde için uygulanabilir bir kabul–red listesi verir. Laboratuvar cihazı gerektiren testler ayrıca belirtilmiştir; çoğu kontrol terazi, cam ve burunla yapılır.

Kontrol edilmemiş hammadde "karantinada"dır: rafa değil, ayrı bir alana konur ve etiketinde "kontrol bekliyor" yazar. Üretim, karantinadaki malzemeyi kullanamaz. Bu tek kural, kontrol sisteminin omurgasıdır.
02

Belge Kontrolü: Gelen Şey Sipariş Edilen Şey mi?

İlk kontrol fiziksel değil, kâğıt üzerindedir. Beş belge karşılaştırılır.

KontrolNe karşılaştırılırRed nedeni
Sipariş – irsaliyeÜrün adı, kod, miktar, ambalaj sayısıEksik ya da farklı ürün
Etiket – irsaliyeÜrün adı, lot numarası, üretim ve son kullanma tarihiEtiket okunmuyor, lot yok, tarih geçmiş
CoA (analiz sertifikası)Lot numarası etiketle aynı mı; görünüm, yoğunluk, kırılma indisi değerleri spesifikasyon içinde miCoA yok, lot uyuşmuyor, değer spec dışı
SDSGüncel sürüm elde mi; tehlike sınıfı etiketle uyumlu muSDS yok ya da eski (karantina, ret değil)
IFRA / alerjen beyanıEsanslar için mevcut mu, güncel amendment'a göre miBelge yok (karantina; üretim bekler)

Belge kontrolünde en sık hata, CoA'daki lot ile şişedeki lotun farklı olmasıdır. Tedarikçi bir önceki lotun sertifikasını göndermiş olabilir; bu belge o şişeyi temsil etmez. Doğru lotun CoA'sı gelene kadar malzeme karantinada kalır.

03

Fiziksel ve Duyusal Kontrol: Adım Adım

Belgeler tamamsa fiziksel kontrole geçilir. Sıra önemlidir: önce ambalaj, sonra görünüm, en son koku.

  1. Ambalaj ve mühür

    Şişe ezik mi, kapak sağlam mı, kilitli kapak halkası kopmamış mı, dışında sızıntı izi var mı? Sızdıran ambalaj ret nedenidir; ezik ama sızdırmayan ambalaj nota düşülerek kabul edilir.

  2. Tartım

    Brüt ağırlık irsaliyedeki miktarla uyuşuyor mu? Yüzde birkaç dara farkı normaldir; yüzde on eksik kargo kaybı ya da sızıntı demektir.

  3. Görünüm

    Küçük bir numuneyi şeffaf cam tüpe al, ışığa tut. Renk, berraklık, tortu, ayrışma. Spesifikasyonda "açık sarı, berrak" yazıyorsa koyu kahverengi ya da bulanık numune spec dışıdır.

  4. Yoğunluk

    Hassas teraziyle 10 ml'lik ölçülü numuneyi tart ya da piknometre kullan. CoA değeriyle ±0,005 g/ml içinde olmalı. Sapma, yanlış ürün ya da seyreltilmiş ürün işaretidir.

  5. Kırılma indisi (varsa refraktometre)

    Bir damla yeter. CoA ile ±0,002 içinde olmalı. Yoğunlukla birlikte en güçlü kimlik doğrulamasıdır.

  6. Koku: şahit numuneyle karşılaştır

    Yeni lotu ve onaylı şahit numuneyi aynı seyreltide (%10 etanol) şeritlere al; 10 dakika, 1 saat ve 4 saatte yan yana kokla. Fark varsa üçgen testiyle doğrula. Kokusu şahitten belirgin farklı lot kabul edilmez.

  7. Kayıt ve etiket

    Sonuçları gelen malzeme formuna yaz, malzemeye "kabul – tarih – kontrol eden" etiketi yapıştır, şahit numune ayır ve rafa kaldır.

ŞEKİL 01Süreç Şeridi — Adım Adım
🍾1. Ambalaj vemühür Şişe ezik…⚖️2. Tartım Brütağırlık…🔹3. Görünüm Küçükbir numuneyi…⚖️4. Yoğunluk Hassasteraziyle 10…🔹5. Kırılma indisi✅6. Koku
Her hammadde için aynı derinlikte kontrol gerekmez. Esans, doğal yağ ve pahalı aroma kimyasalları tam liste; DPG, etanol ve ambalaj için belge + görünüm + tartım yeterlidir. Hangi hammaddenin hangi listeye tabi olduğunu baştan yaz.
04

Kabul, Şartlı Kabul, Red: Karar Kuralları

Kontrol sonunda üç karar mümkündür ve her birinin kuralı önceden belli olmalıdır; aksi hâlde karar "üretim sıkışık, kullanalım" baskısıyla verilir.

Kabul: Tüm belgeler tam, fiziksel değerler spec içinde, koku şahitle uyumlu. Malzeme rafa gider, kullanıma açılır.

Şartlı kabul (karantina devam): Belge eksik ama fiziksel kontrol temiz (CoA ya da SDS gelmemiş); ya da küçük görünüm farkı var ama koku ve yoğunluk uyumlu (örneğin biraz koyu renk). Malzeme karantinada kalır, eksik tamamlanınca ya da sorumlu kişi yazılı onay verince açılır. Onay veren kişinin adı kayda girer.

Red: Yanlış ürün, sızdıran ambalaj, spec dışı yoğunluk ya da kırılma indisi, şahitten belirgin farklı koku, son kullanma tarihi geçmiş. Malzeme "RET" etiketiyle ayrı alana alınır, tedarikçiye aynı gün yazılı bildirilir; fotoğraf ve ölçüm sonuçları bildirime eklenir.

Red bildiriminin dili teknik ve sayısal olmalıdır: "koku bozuk" yerine "yoğunluk 0,912 (CoA 0,935); koku şahide göre belirgin asidik; üçgen test 5/5 ayırt etti". Tedarikçinin cevap verebileceği tek dil budur.

05

Sık Sorulanlar

Gelen hammadde kontrolüyle ilgili en çok sorulanlar.

Küçük bir atölyede bu kontrol gerçekten gerekli mi?
Evet; hatta büyük işletmeden daha gerekli, çünkü tek bir bozuk parti küçük işletmede daha ağır sonuç doğurur. Liste sadeleştirilebilir ama atlanmamalı.
Refraktometrem yok, ne yapmalıyım?
Yoğunluk ve koku karşılaştırması çoğu sorunu yakalar. Refraktometre pahalı değildir ve kimlik doğrulamada çok güçlüdür; ilk alınacak cihazlardan biridir.
Şahit numunem yoksa kokuyu neyle karşılaştıracağım?
İlk kabul edilen lot şahit olur. O lotu ayırıp etiketleyerek şahit sistemini bugün başlat; bir sonraki lot için referansın hazır olur.
CoA'daki değer spec dışı ama ürün kokusu iyi, kullanabilir miyim?
Yazılı şartlı kabul kararıyla ve sorumlunun onayıyla mümkündür; ama sapmanın nedeni öğrenilmeden alışkanlık hâline gelmemelidir. Tedarikçiye sorulur ve cevap kayda girer.
Tedarikçi lot değiştirmişse ne olur?
Yeni lot her zaman tam kontrolden geçer ve şahitle karşılaştırılır. Lot değişimi, lot bazlı kalite doğrulama yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
Kontrol ne kadar sürer?
Belge ve fiziksel kontrol 10–15 dakika; koku karşılaştırması 4 saat beklemeli ama aktif iş değildir. Karantina süresi genellikle bir gündür.
Kontrol kaydını nasıl tutmalıyım?
Tek sayfalık bir form yeter: tarih, ürün, lot, kontroller, sonuçlar, karar, imza. Kâğıt ya da tablo; önemli olan her gelen malzemenin bir satırı olmasıdır.
Reddedilen malzemeyi tedarikçi geri almazsa?
Sözleşmede kabul–red kuralları yazılıysa alır. Yazılı değilse bu olay, bir sonraki siparişten önce sözleşmeyi yazmanın gerekçesidir.
📖 Esans Magazin'den
Yaşam & Mekan yazıları →
Doğal kokular günlük hayatta

Devam et

→ Sonraki Yazı
Şahit Numune (Retain Sample) Sistemi Nasıl Kurulur? Lot Takibi ve Raf Ömrü Kontrolü
Okumaya devam et →
🛒 İlgili Ürün
Hammadde Pro
Ürünlere göz at →
🧪 İlgili Araç
Laboratuvar & Arama
Hesaplayıcıyı aç →

Üretimine bugün başla — esans.com.tr

Keşfet →