Cis-3-Hexenyl Butyrate Nedir? Parfümeride Kullanımı ve Oranı

Q: Cis-3-Hexenyl Butyrate ne oranda kullanılır?

Tedarikçi verisine göre kompozisyon içinde ortalama %0,2 kullanılıyor; pratik çalışma bandı %0,05–%0,5'tir. %0,5 üzerine çıkıldığında yeşillik sivrileşip diğer notaları maskeleyebilir. Nihai üründeki oran, konsantre yüzdenle çarpılarak hesaplanır.

İçindekiler

Cis-3-Hexenyl Butyrate Nedir?
Nasıl Kokar, Ne Hissettirir?
Hangi Parfüm Tiplerinde Kullanılır?
Nasıl ve Ne Oranda Kullanılır?
İpuçları ve Sık Sorulan Sorular
İlgili yazılar

ŞEKİL 01Molekül Kimliği

🌿 YEŞİL AİLESİ

Uçuculuk: Orta nota (30 dk - 3 sa)

Cis-3-Hexenyl Butyrate Nedir?

Bazı moleküller bir kokuyu süsler. Bazıları ise onu inandırıcı kılar. Cis-3-Hexenyl Butyrate ikinci gruptan. Biçilmiş çimenin keskin yeşilliğiyle olgun meyvenin tereyağlı yumuşaklığını aynı damlada taşıyan bir ester (asit ile alkolün birleşmesinden doğan, çoğu meyve kokusunun arkasındaki bileşik sınıfı). Elma ve armut akorlarının "plastik" durmasını engelleyen köprü tam burada kuruluyor.

Rol: yeşil (yeşil-meyveli köprü)Tipik oran: %0,05–%0,5 (kompozisyon içinde; referans nokta %0,2) Form: sıvı (berrak, akışkan)Çözünürlük: etanol / DPG / IPM — suda çözünmez CAS: 16491-36-4 Doğal/Sentetik: doğada meyvelerde bulunan bir yapı; ticari olarak sentez yoluyla üretilir Aile: Yeşil – meyveli (green fruity) Volatilite: üst–orta etkili (tedarikçi sınıflandırması: alt nota) Tenasite: kokulama şeridinde yaklaşık 216 saat izlenebiliyor (tedarikçi verisi) Difüzyon: yüksek

Adı bile formülü anlatıyor: cis-3-heksenil kısmı yaprak-çimen tarafını, butirat ucu ise olgun meyvenin kremsi, hafif tereyağlı yanını getiriyor. Bu ikilik, molekülü tek başına bir "yeşil nota" olmaktan çıkarıp bir akor bağlayıcısına dönüştürüyor. 15 gramlık ambalajı ve teknik dökümü için ürünün esans.com.tr sayfası referans alınabilir.

Teknik veri	Değer
CAS	16491-36-4
FEMA	3402
EINECS	240-553-7
Kimyasal formül	C₁₀H₁₈O₂
Molekül ağırlığı	170,3
Görünüm (20°C)	Berrak, akışkan sıvı — renksiz
Koku tanımı (üretici)	Yeşil, meyveli, tereyağı, şarap, çilek
Yoğunluk (20°C)	0,882 – 0,892 g/ml
Kırılma indisi (nd20)	1,4290 – 1,4330
Parlama noktası	68 °C
Saflık (GC)	> %97 (cis izomer)
Suda çözünürlük	Çözünmez
Depolama	Sıkıca kapalı kapta, serin, kuru ve ışıktan korunaklı ortamda; 24 aydan uzun beklemişse kullanım öncesi kalite kontrolü

Gramaj ile hacim aynı şey değil. Yoğunluk yaklaşık 0,887 g/ml olduğundan 1 ml ≈ 0,89 g, 1 g ≈ 1,13 ml'dir. 15 gramlık bir ambalaj hacimsel olarak yaklaşık 17 ml'ye karşılık gelir. Formülünü gram bazında kur, şişelemeyi hacim üzerinden yapıyorsan bu dönüşümü hesaba kat — yoksa son şişede taşma veya eksik kalma yaşarsın.

Nasıl Kokar, Ne Hissettirir?

Şeritten ilk okuma çok nettir: ağaçtan yeni koparılmış bir meyve. Kabukta hâlâ yaprak kokusu var, iç çoktan olgunlaşmış. Saf yeşiller (yaprak alkolleri) sert ve otsu durur; bu ester ise altına tereyağlı, hafif mumsu bir zemin serer. Arkada şarabımsı, konyağı andıran küçük bir derinlik bırakır — sıradan bir meyveliliği bir anda yetişkin bir şeye çevirir.

Nasıl Kokar?

✓ Biçilmiş çimen tazeliği
✓ Olgun elma–armut kabuğu
✓ Tereyağımsı, kremsi zemin
✓ Hafif çilek reçeli dokunuşu
✓ Arkada şarabımsı, konyak benzeri derinlik
✓ Sulu ama "meyve suyu aroması" değil — gerçek meyve

💭 Ne Hissettirir?

Tazelik · Doğallık · Bolluk · İştah · Gençlik · Sabah ışığı

Bahçeden içeri girmiş gibi bir his verir: ıslak yaprak, güneşte ısınmış kabuk. Duygusal olarak "yeni", "temiz" ve "iştah açıcı" tarafta durur. Bu yüzden ağır amber-reçine kompozisyonlarında bile küçük bir dozu, yapıyı nefes aldıran bir pencere gibi çalışır — tıpkı Labdanum Absolute gibi koyu bir baz üstüne açılan ince bir ışık.

İpucu: Molekülü tek başına şeritte değerlendirme. %0,2'lik çalışma seyreltmesini bir meyve akorunun üstüne eklediğinde–çıkardığında koklat. Farkı "yeşillik" olarak değil, gerçeklik olarak duyacaksın. Molekülün asıl işi budur.

Hangi Parfüm Tiplerinde Kullanılır?

Bu molekül vitrinde değil, sahne arkasında çalışır. Yeşil-meyveli açılışların bel kemiğini kurar; ardından üst nota uçtuğunda sahneyi kalp devralır. Yani bir "imza" değil, imzayı inandırıcı kılan araçtır.

Eğilimler

Kategori: Hem designer hem niş; özellikle ferah (fresh) ve meyveli-çiçeksi yapılar.
Cinsiyet: Baskın şekilde unisex. Elma–armut ekseninde feminen, yeşil-fujer ve aromatik ekseninde maskülen tarafa kayar.
Aile: Yeşil, meyveli-çiçeksi, su/ozonik (aquatic), yeşil fujer, modern kolonya.
Alan: İnce parfümün dışında kişisel bakım, şampuan, oda kokusu ve çamaşır yumuşatıcı akorlarında da yaygın kullanılır — doğal meyve algısını düşük maliyetle kurar.

Vitrin örnekleri (tür olarak)

Aşağıdaki isimler, bu molekülün ait olduğu tür için referans noktalarıdır; markalar formül içeriğini açıklamaz, dolayısıyla bunlar "içinde vardır" iddiası değil, koku yönü örneğidir.

DKNY Be Delicious — elma odaklı yeşil-meyveli açılışın klasik referansı.
Nina Ricci Nina — şekerlenmiş elma-armut ekseninin popüler yorumu.
Kenzo Parfum d'Été — çiğ-yaprak yeşilliği ile sulu meyveliliğin buluştuğu yapı.

Bu molekül bir yön belirleyicidir, karakter taşıyıcısı değil. Kompozisyonun kimliğini misk tarafında Tonalide gibi bir makrosiklik/polisiklik misk veya baz tarafında balsamik bir absolü kurar; Cis-3-Hexenyl Butyrate ise açılışın ağızda su toplayan tarafını üstlenir.

Nasıl ve Ne Oranda Kullanılır?

Kısa cevap: az. Bu, güçlü ve difüzyonu yüksek bir maddedir. Tedarikçi verisinde kompozisyon içinde yaklaşık %0,2 ortalama kullanım olarak veriliyor; pratikte çalışma bandı %0,05–%0,5 arasıdır. Üstüne çıkıldığında yeşillik sivrileşir, tereyağlı taraf ise "ekşimiş" bir yöne kayabilir.

Oran hesabı — iki katman karışmasın

Parfümeride oran iki ayrı düzlemde konuşulur: kompozisyon içi oran (koku konsantresinin kendi içindeki yüzde) ve nihai üründeki oran (alkolle seyreltilmiş şişedeki yüzde). İkisini karıştırmak en sık yapılan hatadır.

Kullanım seviyesi	Kompozisyon içinde	Konsantre %20 ise nihai üründe	Etki
İz (nüans)	%0,02 – %0,05	~%0,004 – %0,01	Meyve akoruna fark edilmeyen bir gerçeklik katar
Referans	%0,2	~%0,04	Elma/armut akorunun bel kemiği; net yeşil-meyveli açılış
Belirgin	%0,3 – %0,5	~%0,06 – %0,1	Yeşillik öne çıkar; çimen–yaprak teması okunur
Riskli bölge	%0,5 üzeri	>%0,1	Sivri, otsu-ekşi baskınlık; diğer notaları maskeler

Yakın moleküllerle ayrımı

Madde	Karakter	Nerede parlar	Not
Cis-3-Hexenol (yaprak alkolü)	Saf, keskin, ıslak biçilmiş çimen	Çiğ-yeşil açılışlar, yeşil çay, incir yaprağı	Meyvelilik yok; aşırısı "ot suyu" etkisi verir
Cis-3-Hexenyl Acetate	Yeşil + armut/muz esterliği, daha uçucu	Sulu meyve, armut, yeşil elma flaşı	Hızlı gelir, hızlı gider; kremsi zemini yoktur
Cis-3-Hexenyl Butyrate	Yeşil + olgun meyve + tereyağlı, şarabımsı derinlik	Elma–armut akorunun gövdesi, çilek, şeftali dolgusu	Yeşil ile meyveyi birleştiren köprü; en "yenebilir" olanı

Formülasyon adımları

%1'lik çalışma seyreltmesi hazırla
Saf madde çok güçlü. 1 g maddeyi 99 g DPG (dipropilen glikol) veya etanol içinde çöz. Tartımı 0,01 g hassasiyetli terazide yap; damla saymayla çalışma.
Akorun iskeletini önce kur
Elma/armut/çilek esterlerini, çiçeksi kalbi ve baz yapını oturt. Yeşil köprüyü en sona bırak; erken eklersen ne kadar katkı verdiğini göremezsin.
Basamaklı doz
Kompozisyonun %0,05'inden başla, %0,1 – %0,2 – %0,3 olarak yükselt. Her basamakta ayrı şerit, ayrı etiket. Doğru dozu "yeşillik duyulduğu an" değil, meyve gerçekleştiği an bulursun.
Konsantreyi dinlendir
Karışımı kapalı, karanlıkta ve oda sıcaklığında (~15–20°C) bekleterek olgunlaştır. Maserasyon kimyasal bir olgunlaşmadır; sıcaklık düştükçe bu etkileşimler yavaşlar. Serin ortamda maserasyon yapma.
Alkolle seyrelt ve berraklığı test et
Konsantreyi parfümör alkolüne ekle. Su kullanacaksan az miktarla başla: su oranı arttıkça suda çözünmeyen bileşenler alkoldeki çözünürlüğünü yitirir, mikro damlacıklar halinde bulanıklık (louching) yapar. Berraklık kritikse hazır parfümör alkolüyle çalış.
Soğutma + soğuk filtrasyon
Maserasyondan sonra ürünü yaklaşık 0–4°C'de bir gün beklet, çözünmeyen mumsu yapılar çökünce soğuk filtrasyon ile süz. Bu adım atlanırsa şişe dibinde tortu oluşur.
Tende doğrula
Şerit yanıltır. Bilekte, en az iki ayrı kişide ve farklı sıcaklıkta dene; yeşil esterler ten ısısıyla farklı davranır.

Çözünürlük ve karıştırma

Madde suda çözünmez; etanol, DPG, IPM (izopropil miristat) ve benzeri kozmetik solventlerde rahat çözünür. Berrak ve akışkan bir sıvı olduğu için ısıtmaya ihtiyaç duymaz; oda sıcaklığında hafif karıştırma veya manyetik karıştırıcıda birkaç dakika yeterlidir. Isı vermek gerekmez, gereksiz ısı esterlerde koku kaybına yol açabilir. Katı değildir, bu yüzden stok kristali çözme/eritme adımı gerekmez.

DPG mi IPM mi? İnce parfüm konsantresi için DPG pratiktir. Yağ bazlı, alkolsüz ürün (roll-on, vücut yağı) hedefliyorsan IPM daha uygundur. Dikkat: MPG (monopropilen glikol) ve IPM fiksatif değildir; bunlar taşıyıcı çözücü/emolyandır, uçuculuğu bir ölçüde düzenlerler. Gerçek fiksatiflik makrosiklik misklerden, glukoz eterlerinden ve ağır balsam/reçinelerden gelir. MPG'yi %2 üzerine çıkarırsan tende yapışkan bir his bırakır.

Kalıcılık beklentisi

Tedarikçi verisinde kokulama şeridinde yaklaşık 216 saat izlenebildiği belirtiliyor; bu bir laboratuvar şeridi ölçümüdür, tende aynı sonucu vermez. Unutma: kalıcılık esans oranıyla değil, hammaddelerin uçuculuğuyla belirlenir. Narenciye ve hafif ester ağırlıklı bir %25 ekstre hızla uçabilirken amber, ud ve misk ağırlıklı bir %10 ürün uzun kalabilir. Oran tek başına performansı belirlemez; formül yapısı belirler.

Ticari isimler ve alternatifler

Bu molekül sektörde çoğunlukla kendi kimyasal adı ve CAS 16491-36-4 ile satılır; markalaşmış bir fantezi ticari adı yaygın değildir. Etiketlerde "Hexenyl butyrate" veya "cis-3-hexen-1-yl butyrate" yazımlarıyla karşılaşabilirsin — cis izomer saflığının >%97 olduğunu teyit et, trans izomer oranı yükseldikçe karakter sertleşir. Yakın karakterli alternatifler: keskin yeşil için Cis-3-Hexenol, daha uçucu ve armutlu bir yön için Cis-3-Hexenyl Acetate, meyveli-tereyağlı dolgu için Cis-3-Hexenyl Salicylate (daha ağır, çiçeksi-yeşil taraf). Hiçbiri birebir yerine geçmez; köprü işlevi butirata özgüdür.

Güvenlik ve mevzuat

IFRA limitini güncel kategoriden doğrulayın. Sınırlamalar toplam esans oranına değil, formüldeki tek tek maddelere, alerjenlere ve ürün kategorisine (tende kalan / durulanan) göre tanımlanır. "Her esans %20'ye kadar güvenlidir" türü genellemeler yanlıştır; çalıştığın hammaddenin IFRA sertifikasını ve uygunluk beyanını oku.

Güvenlik kaynağa değil moleküle ve kullanım seviyesine bağlıdır: en katı kısıtlı alerjenlerin bir kısmı doğal esansiyel yağların içinde en yüksek oranda bulunur (doğal bergamot güneşte ciltte leke yapabilen fototoksik bir örnektir), buna karşın bazı saf sentetikler alerjik açıdan oldukça sorunsuzdur. FEMA numarası bulunması bu maddenin aroma alanında da tanımlı olduğunu gösterir; ancak kozmetik ve parfüm esansı gıda değildir, yenilebilir veya içilebilir değildir.

Laboratuvar güvenliği: Bu maddenin parlama noktası 68°C'dir; ancak onunla birlikte kullandığın yüksek dereceli etanol ve oda kokusu solventleri (DPM, MMB, Dowanol vb.) düşük parlama noktalıdır ve yüksek derecede parlayıcıdır. Statik elektrikten kaçın, ateş ve kıvılcım kaynaklarından uzak çalış, ortamı iyi havalandır, eldiven ve gözlük kullan. Ambalajı sıkıca kapalı, serin, kuru ve ışıktan korunaklı tut.

İpuçları ve Sık Sorulan Sorular

Sahada en çok karşılaştığımız sorular ve pratik cevapları. Her formül farklıdır; verilen aralıkları kendi kompozisyonunda test etmeden nihai kabul etme.

Üç hızlı ipucu

Asla saf dozlama yapma. %1'lik seyreltmeyle çalış; şişeden doğrudan damlatmak tüm akoru yeşile boğar.
Yeşili tek başına bırakma. Yanına bir esterli meyve ve küçük bir laktonik (kremsi) nüans koy; tereyağlı tarafı ancak o zaman oturur.
Taze partiyle çalış. 24 aydan uzun beklemiş malzemede kullanım öncesi koku ve berraklık kontrolü yap.

Cis-3-Hexenyl Butyrate nasıl kokar?

Biçilmiş çimen tazeliğiyle olgun elma-armut aynı anda gelir, altta tereyağımsı ve hafif mumsu bir zemin vardır. Arkada şarabımsı, konyağı andıran küçük bir derinlik bırakır. Üretici koku tanımı da yeşil, meyveli, tereyağı, şarap ve çilek yönünde.

Cis-3-Hexenyl Butyrate ne oranda kullanılır?

Tedarikçi verisine göre kompozisyon içinde ortalama %0,2 kullanılıyor; pratik çalışma bandı %0,05–%0,5'tir. %0,5 üzerine çıkıldığında yeşillik sivrileşip diğer notaları maskeleyebilir. Nihai üründeki oran, konsantre yüzdenle çarpılarak hesaplanır.

Cis-3-Hexenol ile Cis-3-Hexenyl Butyrate farkı ne?

Cis-3-Hexenol saf, keskin, ıslak çimen kokusudur; meyveliliği yoktur. Butyrate ise aynı yeşil tabanı taşır ama üstüne olgun meyve ve tereyağlı bir kremsilik ekler. Yeşil ile meyveyi birleştirmek istiyorsan butyrate, yalnızca çiğ yeşillik istiyorsan hexenol.

Cis-3-Hexenyl Acetate mi Butyrate mi daha kalıcı?

Asetat daha uçucudur; hızlı, parlak bir yeşil-armut flaşı verir ve çabuk çekilir. Butyrate daha dolgun ve daha uzun okunur, tereyağlı zemini sayesinde akorun gövdesini taşır. Yine de ikisi de tek başına kalıcılığı belirlemez; kalıcılık formülün tamamının uçuculuk dengesine bağlıdır.

Hangi parfümlerde bu tür bir nota var?

Yeşil-meyveli elma-armut akoruna dayanan ürünler bu türün vitrinidir: DKNY Be Delicious, Nina Ricci Nina, Kenzo Parfum d'Été bu yönün bilinen referanslarıdır. Markalar formüllerini açıklamadığı için bunlar "içinde bu molekül var" iddiası değil, koku yönü örneğidir.

Cis-3-Hexenyl Butyrate suda çözünür mü?

Hayır, suda çözünmez. Etanol, DPG ve IPM gibi kozmetik solventlerde rahat çözünür. Alkollü formüle su eklersen suda çözünmeyen bileşenler mikro damlacıklar halinde çökerek bulanıklık (louching) oluşturabilir; bu yüzden suyla çalışırken az miktarla başlayıp berraklığı test et.

Sadece gram mı kullanmalıyım, ml ile ölçemez miyim?

Formülü daima gram bazında kur; tartım tekrarlanabilir, damla değildir. Hacim gerekiyorsa yoğunluğu (0,882–0,892 g/ml) kullan: 1 g ≈ 1,13 ml, 1 ml ≈ 0,89 g. Yoğunluk farkını atlarsan hacimsel şişelemede taşma veya eksik dolum yaşarsın.

Bu maddeyi seyreltmem şart mı?

Teknik olarak sıvı olduğu için çözünürlük amacıyla seyreltme zorunlu değil. Ancak doz kontrolü için %1'lik bir çalışma çözeltisi neredeyse zorunludur; saf dozlamada 0,05 gramlık bir sapma bile akoru devirir. DPG veya etanol en pratik seçeneklerdir.

Yazın kullanılır mı, kışlık formüle uygun mu?

Yaz kompozisyonlarının doğal adayıdır: ferah, sulu ve iştah açıcı bir açılış kurar. Kışlık formüllerde de küçük dozlarda işe yarar; ağır amber-reçine-misk yapılarına nefes alma boşluğu açar. Sıcak havada difüzyonu arttığı için oranı bir tık aşağı çekmek genelde daha temiz sonuç verir.

Cis-3-Hexenyl Butyrate ile misk aynı formülde olur mu?

Olur ve sık yapılır. Yeşil-meyveli açılışın altına yumuşak bir misk gövdesi (örneğin Tonalide gibi bir misk seçimi) konulduğunda akor daha uzun okunur ve ten kokusuna yaklaşır. Miskin dozunu yeşil üstünü bastırmayacak şekilde ayarla; önce iskeleti kurup yeşili en sona ekle.

Oda kokusu ve çamaşır suyu tipi ürünlerde kullanabilir miyim?

Evet, meyveli-yeşil algıyı düşük oranda kurduğu için bakım ve ev ürünlerinde yaygındır. Ancak oda kokusu solventleri (DPM, MMB vb.) yüksek derecede parlayıcıdır; havalandırma, statik önlemi ve koruyucu ekipman şart. Her ürün kategorisinin kendi IFRA bandı olduğunu unutma.

FEMA numarası var, yani gıdada kullanabilir miyim?

Hayır. FEMA numarası maddenin aroma alanında tanımlı olduğunu gösterir, ancak kozmetik/parfüm esansı gıda değildir, yenilebilir veya içilebilir değildir. Gıda aroması ile kozmetik esansı ayrı tedarik zinciri, ayrı belge ve ayrı saflık şartlarına tabidir.

Ürettiğim parfümü satmak için bildirim gerekiyor mu?

Türkiye'de kozmetik ürünler için firma kaydı ve ürün bildirimi yükümlülüğü vardır; burada süreç (bildirim adımları) ile sorumluluk (sorumlu kişi/üretici yükümlülükleri) ayrı başlıklardır. ÜTS firma kaydı ve ürün bildirimi resmî harca tabidir, ücretsiz değildir; maliyet yalnızca güvenlik değerlendirmesinden oluşmaz. Güncel prosedür ve tutarlar için TİTCK'nın yürürlükteki duyurularını esas al.

↗