Konsantrenin Gerçek Maliyeti Neden Bilinmez?
Çoğu üretici kendi kurduğu kokunun kilogram maliyetini "yaklaşık" bilir. Yaklaşık bilmek, fiyat teklifinde ya düşük kalmak ya da müşteri kaybetmek demektir. Konsantrenin gerçek maliyeti, formüldeki her hammaddenin fiyatı ve oranıyla hesaplanır ve bu hesap, sanıldığından farklı sonuçlar verir: yüzde 2 oranındaki bir doğal absolü, formülün yüzde 40'ını oluşturan ucuz çözücüden daha pahalıya gelebilir.
Bu yazı, formül bazında TL/kg hesabını adım adım kurar: hammadde maliyeti, seyreltilerden gelen çözücü, fire, işçilik ve üstüne ne koyulacağı. Hesap bir kez tablo olarak kurulduğunda her formül için dakikalar alır.
Hesabın çıktısı iki sayıdır: konsantrenin TL/kg maliyeti ve bu konsantrenin bitmiş üründeki payı. İkincisi, cost-in-use hesabının girdisidir.
Formül Maliyet Tablosu: Örnek
Aşağıdaki örnek, 100 gramlık basit bir odunsu-narenciye konsantresi için hesap tablosunun iskeletidir. Fiyatlar örnektir; yapı gerçektir.
| Hammadde | Oran (%) | Fiyat (TL/kg) | 100 g'da maliyet (TL) | Maliyet payı |
|---|---|---|---|---|
| Iso E Super | 25 | 900 | 22,50 | %13 |
| Hedione | 15 | 1.400 | 21,00 | %12 |
| Bergamot yağı | 12 | 3.500 | 42,00 | %24 |
| Vetiveryl acetate | 8 | 4.800 | 38,40 | %22 |
| Ethylene brassylate | 10 | 600 | 6,00 | %4 |
| Linalool | 8 | 700 | 5,60 | %3 |
| Vetiver yağı (%50 DPG) | 6 | 6.000 (saf: 12.000) | 36,00 | %21 |
| DPG (seyreltilerden + çözücü) | 16 | 120 | 1,92 | %1 |
| Toplam | 100 | — | 173,42 | %100 |
Tablo iki şey öğretir. Birincisi, maliyetin yüzde 67'si formülün yüzde 26'sını oluşturan üç hammaddeden (bergamot, vetiveryl acetate, vetiver) geliyor. Maliyet düşürme çalışması bu üç satırda yapılır, çözücüde değil. İkincisi, seyreltili hammaddenin fiyatı seyrelti üzerinden yazılır (%50 vetiver: saf fiyatın yarısı) ve seyreltiden gelen DPG ayrı satırda toplanır; aksi hâlde maliyet ya iki kez ya hiç sayılır.
Bu 100 gramlık tablo, konsantrenin kilogram maliyetini doğrudan verir: 173,42 TL/100 g = 1.734 TL/kg hammadde maliyeti.
Hammaddenin Üstüne Ne Gelir: Fire, İşçilik, Kontrol
Hammadde maliyeti, konsantrenin maliyetinin tamamı değildir. Dört kalem daha eklenir; küçük üretimde bunlar hammaddeyi geçebilir.
Fire. Tartımda, kapta kalan, filtrede kaybolan, numuneye giden: yüzde 3–5. Hammadde maliyetine bu oranda eklenir. 1.734 TL × 1,04 ≈ 1.803 TL/kg.
İşçilik. Tartım, karıştırma, dinlendirme, filtrasyon, kayıt. 1 kg konsantre için 1–2 saat makul bir başlangıç tahminidir; saat maliyetiyle çarpılır. Büyük partide kg başına işçilik düşer; bu, ölçek ekonomisinin asıl kaynağıdır.
Kalite kontrol ve belge. Şahit numune, koku kontrolü, IFRA ve alerjen hesabı, gerekiyorsa dış laboratuvar analizi. Formül başına sabit bir maliyettir; üretilen kilograma bölünür. Yılda 20 kg üretilen bir formülde kg başına belirgin, 500 kg'da ihmal edilebilir.
Geliştirme. Formülün geliştirilmesi için harcanan mod'lar, hammadde ve zaman. Bir kez harcanır, formülün ömrü boyunca satılan kilograma dağıtılır. Müşteriye özel formülde bu kalem teklife ayrıca yazılır.
Hesap Tablosunu Kurmak: Adım Adım
Tablo bir kez doğru kurulursa her formül için tekrar kullanılır.
- Hammadde fiyat listesi oluştur
Her hammadde için güncel alım fiyatı (TL/kg), alım miktarı, tedarikçi, tarih. Seyreltili alınan hammaddelerde seyrelti oranı ve seyrelti fiyatı ayrı sütun.
- Formülü saf madde ve tartım olarak gir
Formül tablosu, hammadde adı ve tartılan oran; fiyat, fiyat listesinden çekilir. Seyreltili hammaddenin tartılan oranı seyrelti üzerindendir.
- Satır maliyetini hesapla
Oran ÷ 100 × fiyat. Satırların toplamı, 100 g konsantrenin hammadde maliyeti.
- Maliyet payını hesapla
Her satırın toplam içindeki yüzdesi. Bu sütun, maliyet düşürmede nereye bakılacağını gösterir.
- Fire, işçilik, kontrol ve geliştirme ekle
Her biri ayrı satır, varsayımları yazılı. Toplam, konsantrenin tam maliyeti (TL/kg).
- Bitmiş ürüne taşı
Konsantre maliyeti × üründeki esans oranı = ürün kg'ında koku maliyeti. Cost-in-use ve ürün fiyatlandırma hesaplarının girdisi budur.
- Fiyat güncelleme kuralı koy
Fiyat listesi üç ayda bir ya da her alımda güncellenir; tablo otomatik yeniden hesaplar. Güncellenmeyen tablo, altı ay sonra yanlış teklif demektir.
Sık Sorulanlar
Konsantre maliyet hesabıyla ilgili en çok sorulanlar.
Konsantrenin kilogram maliyetini nasıl hesaplarım?
Seyreltili hammaddeyi tabloya nasıl girerim?
Hangi fiyatı kullanmalıyım, numune mi toptan mı?
Fire payı ne olmalı?
İşçiliği nasıl hesaplarım?
Maliyeti düşürmek için nereden başlamalıyım?
Fiyatları ne sıklıkla güncellemeliyim?
Müşteriye maliyet tablosunu göstermeli miyim?
İlgili yazılar
Ürün Fiyatlandırma ve Maliyet Hesabı
Maliyet kalemleri, kâr marjı ve fiyatlandırma stratejisi.
Oku →Paketleme Maliyet Hesabı: Birim Başına Gerçek Maliyet
Şişe, kutu, dolgu ve işçilikle birim başına gerçek paketleme maliyeti.
Oku →Doğal vs Sentetik: Güvenlik, Maliyet ve Performans
İki hammadde dünyasını önyargısız, mutlak iddiasız karşılaştırma.
Oku →